{"id":193,"date":"2019-04-08T09:44:29","date_gmt":"2019-04-08T07:44:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.plaza24.eu\/pogorzyce_wp\/?page_id=193"},"modified":"2019-04-08T09:58:26","modified_gmt":"2019-04-08T07:58:26","slug":"sciezka-przyrodniczo-dydaktyczna-2","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/sciezka-przyrodniczo-dydaktyczna-2\/","title":{"rendered":"\u015acie\u017cka przyrodniczo-dydaktyczna 2"},"content":{"rendered":"\n

Dolina rzeki Chech\u0142o – G\u00f3ra \u017belazowa – Pogorzyce<\/p>\n\n\n\n

Cel dydaktyczny:
\nPoznanie \u015brodowisk ro\u015blinnych na obszarach o r\u00f3\u017cnym stopniu antropopresji i zmienionych warunkach siedliskowych. Trasa wiedzie dolin\u0105 Chech\u0142a przez obszar zurbanizowany, siedliska potencjalnego \u0142\u0119gu i \u015bwie\u017cego boru sosnowego. Po opuszczeniu doliny ogl\u0105damy lasy gr\u0105dowe i lasy mieszane z dominacj\u0105 buka. Lewy brzeg rzeki to kraw\u0119d\u017a Grzbietu Terczy\u0144skiego cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej. Prawy brzeg rzeki to kraw\u0119d\u017a Pag\u00f3r\u00f3w Jaworznickich, cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny \u015al\u0105skiej.
\nPrzebieg trasy:
\nPrzystanek 1- by\u0142y kamienio\u0142om \u201eMorskie Oko\u201d
\nPrzy ul. Fabrycznej w Chrzanowie znajduje si\u0119 kamienio\u0142om dolomit\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 eksploatowany w czasie zabor\u00f3w jako \u017ar\u00f3d\u0142o kamienia budowlanego. Pok\u0142ady dolomitu czyli w\u0119glanu wapnia i w\u0119glanu magnezu osadzi\u0142y si\u0119 tu w triasie, w pierwszym okresie ery mezozoicznej. Po zaprzestaniu eksploatacji i zatopieniu w 1931 r. kopalni Matylda, kamienio\u0142om r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zatopiony. Powsta\u0142y zbiornik wodny nazwano \u201eMorskie Oko\u201d. Po wznowieniu dzia\u0142alno\u015bci kopalni w 1953 r. kamienio\u0142om uleg\u0142 osuszeniu od tego czasu trwa tu sukcesja ro\u015blinno\u015bci. Drzewostan z\u0142o\u017cony z robinii akacjowej, brzozy brodawkowatej, topoli bia\u0142ej, klonu zwyczajnego oraz lipy drobnolistnej.<\/p>\n\n\n\n

Przystanek 2- ogrody dzia\u0142kowe
\nPo wyj\u015bciu z kamienio\u0142omu na ul. Kolonia Rospontowa, skr\u0119camy w lewo i kierujemy si\u0119 do doliny rzeki Chech\u0142o. Mijamy ogr\u00f3d dzia\u0142kowy zlokalizowany na trasie zalewowej rzeki. Zabudowa dzia\u0142kowa zamyka naturalny ci\u0105g doliny Chech\u0142a tzw. Korytarz ekologiczny.
\nPrzystanek 3- Prze\u0142om Chech\u0142a \u2013 fragmenty las\u00f3w o charakterze \u0142\u0119gu
\nBli\u017cej rzeki w pobli\u017cu k\u0142adki znajduj\u0105 si\u0119 silnie przekszta\u0142cone p\u0142aty \u0142\u0119gu olszowo-jesionowego.
\nPrzystanek 4- sztucznie utrzymywany b\u00f3r na siedlisku gr\u0105du
\nZa mostkiem, stromy brzeg Chech\u0142a porasta naturalny drzewostan grabowy z dominuj\u0105c\u0105 przylaszczk\u0105 i kopytnikiem w runie.
\nPrzystanek 5- gr\u0105d na typowym siedlisku
\nPo przej\u015bciu na ul. Borowcow\u0105 wchodzimy w las li\u015bciasty. Porasta warpie, czyli miejsca po odkrywkowej eksploatacji rud cynku i o\u0142owiu, w rejonie dawnej kopalni Rospontowa.
\nPrzystanek 6- kompleks muraw i zaro\u015bli piaszczystych na prawym brzegu rzeki Chech\u0142o
\nPo przej\u015bciu przez mostek przechodzimy na prawy brzeg rzeki z silnie przesuszon\u0105 gleb\u0105. Jest to siedlisko boru sosnowego.
\nPrzystanek 7- lasek sosnowy z fragmentami murawy psammofilnej (piaskowej).
\nLewy brzeg Chech\u0142a za mostkiem jest wy\u017cej po\u0142o\u017cony. Na piaszczystym pod\u0142o\u017cu ro\u015bnie sosna pospolita i sosna Banksa. Potem kierujemy si\u0119 w stron\u0119 Borowca. Na wysko\u015bci uj\u0119cia wody pitnej \u017belatowa skr\u0119camy w lewo i wzd\u0142u\u017c ogrodzenia drog\u0105 poln\u0105 na obrze\u017cach kamienio\u0142omu docieramy do punktu widokowego.
\nPrzystanek 8- punkt widokowy na czynny kamienio\u0142om i masyw \u017belazowej wraz z Zb\u00f3jnikiem.
\nZachowuj\u0105c ostro\u017cno\u015b\u0107 obserwujemy nieck\u0119 kamienio\u0142omu. Widzimy ogrom przekszta\u0142ce\u0144 krajobrazu poprzez przemys\u0142ow\u0105 eksploatacj\u0119 dolomit\u00f3w. Na dnie i zboczach kamienio\u0142omu wida\u0107 spontaniczn\u0105 sukcesj\u0119 ro\u015blinno\u015bci, jej zaawansowanie jest wyra\u017anie zale\u017cne od czasu zaprzestania wydobycia dolomitu w danym miejscu. Atrakcj\u0105 jest fakt gniazdowania tu sieweczki obro\u017cnej, gatunku ptaka b. nielicznego w Polsce, wpisanego do Polskiej Czerwonej Ksi\u0119gi Zwierz\u0105t- organizmy szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone. Doskonale wida\u0107 masyw \u017belatowej i stoki Zb\u00f3jnika b\u0119d\u0105cego cz\u0119\u015bci\u0105 tego masywu, a na nim bardzo wyra\u017an\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy lasem mieszanym, a lasem gr\u0105dowym z dominacj\u0105 buka w drzewostanie
\nPrzystanek 9- buczyna na stokach Zb\u00f3jnika
\nPo przej\u015bciu \u015bcie\u017ck\u0105 pryz bramie zak\u0142adu i drog\u0105 u podn\u00f3\u017ca Zb\u00f3jnika docieramy do bardzo stromego podej\u015bcia na szczyt. Kieruj\u0105c si\u0119 nim w g\u00f3r\u0119 ogl\u0105damy las bukowy z typowo gradowym runem.
\nG\u00f3ra \u017belatowa to du\u017cy dolomitowy masyw o wys. 397 m n.p.m.. stanowi\u0105cy kulminacj\u0119 zachodniej cz\u0119\u015bci Grzbietu Terczy\u0144skiego. Najbardziej na zach\u00f3d wysuni\u0119ta jest cz\u0119\u015b\u0107 \u017belazowej zwana Zb\u00f3jnikiem, oddzielona od pozosta\u0142ego masywu wyra\u017an\u0105 prze\u0142\u0119cz\u0105.
\nBogate i interesuj\u0105ce jest runo lasu bukowego. Obficie wyst\u0119puje: szczyr trwa\u0142y, przylaszczka pospolita, marzanka wonna. Cz\u0119sty jest: miodownik melisowaty, konwalia majowa, bluszcz pospolity, groszek wiosenny, k\u0142osownica le\u015bna gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty. Ma tu jedyne w gminie stanowisko \u015bnie\u017cyczka przebi\u015bnieg. Ro\u015bnie tu te\u017c: orlik pospolity, ciemi\u0119\u017cyk bia\u0142okwiatowy, okrzyn szerokolistny, kokoryczka wielokwiatowa, a z krzew\u00f3w: wawrzynek wilcze\u0142yko, kalina koralowa i wiciokrzew suchodrzew. Niezapomniane wra\u017cenie stwarza ten las w okresie wczesnej wiosny, gdy kwitn\u0105 tysi\u0105ce przylaszczek.
\nW tym li\u015bciastym lesie \u017cyje wiele owad\u00f3w, z kt\u00f3rych warto wymieni\u0107 niekt\u00f3re chrz\u0105szcze: kusaka cezarka, biegacza fioletowego i wr\u0119gatego. Spotykamy tu niebiesko-czarne \u017cuki le\u015bne oraz grabarze pospolite. Bardzo bogaty jest \u015bwiat ptak\u00f3w: sikora bogatka, uboga i modra, raniuszka, kowalik, pe\u0142zacz le\u015bny, zi\u0119ba, \u015bwistunka, piecuszka, mysikr\u00f3lik, rudzik i inne. Wyst\u0119puje tu: sarna, lis, kuna le\u015bna, wiewi\u00f3rka , nietoperze, oraz beznoga jaszczurka- padalec. Z uwagi na bogactwo gatunk\u00f3w ro\u015blin i ptak\u00f3w (w tym liczne chronione), dobrze zachowany drzewostan bukowy- p\u00f3\u0142nocne zbocza i wierzchowina Wzg\u00f3rza \u017belatowa zosta\u0142y zaproponowane do obj\u0119cia ich ochron\u0105 rezerwatow\u0105. Schodzimy do prze\u0142\u0119czy. Tu w lewo, dalej w d\u00f3\u0142 do drogi le\u015bnej u podstawy i przez las mieszany na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d.
\nPrzystanek 10- b\u00f3r mieszny
\nU podstawy wzg\u00f3rza \u017belazowa ro\u015bnie las z dominuj\u0105c\u0105 sosn\u0105 w drzewostanie i domieszk\u0105 drzew li\u015bciastych, g\u0142\u00f3wnie d\u0119bu szypu\u0142kowego, osiki, brzozy brodawkowatej i jarz\u0105bu pospolitego, pojedynczo buka i grabu. Du\u017cy udzia\u0142 maj\u0105 te\u017c gatunki p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skie: d\u0105b czerwony i robinia akacjowa, oraz \u015br\u00f3dziemnomorska sosna czarna. Bogaty podszyt tworzy g\u0142\u00f3wnie leszczyna, dere\u0144 \u015bwidwa, kruszyna pospolita, wierzba iwa i podrost drzew. W runie zwracaj\u0105 uwag\u0119 charakterystyczne ro\u015bliny zwi\u0105zane z lasem sosnowym zwanym borem takie jak bor\u00f3wka czarna i czerwona, orlica pospolita, wrzos zwyczajny, naw\u0142o\u0107 pospolita, dzi\u0119giel le\u015bny, ale te\u017c ro\u015bliny rosn\u0105ce w lasach li\u015bciastych per\u0142\u00f3wka zwis\u0142a, pszeniec gajowy. Takie wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie gatunk\u00f3w ro\u015blin charakterystycznych zar\u00f3wno dla lasu sosnowego (boru) i lasu li\u015bciastego nazywamy borem mieszanym. Le\u015bna droga prowadzi nas na jego skraj do ul. Bartniczej, a ni\u0105 idziemy dalej w kierunku Podskok\u00f3w. Tu\u017c przed zabudow\u0105 so\u0142ectwa skr\u0119camy na prawo w las i docieramy do wylotu w\u0105wozu. Dnem w\u0105wozu podejmujemy ostatni\u0105 ju\u017c w naszej wycieczce w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w g\u00f3r\u0119.
\nPrzystanek 11- w\u0105w\u00f3z przy wschodnich stokach \u017belatowej
\nDno u wylotu w\u0105wozu jest p\u0142askie i szerokie. Drzewostan tworzy olsza czarna oraz pojedynczo rosn\u0105cy wi\u0105z g\u00f3rski. W podszycie ro\u015bnie dere\u0144 \u015bwidwa, w runie: turzyca le\u015bna, miodunka \u0107ma, czy\u015bciec le\u015bny, zawilec gajowy, kokorycz pe\u0142na, \u015bledzienica skr\u0119tnolistna oraz merzyk fa\u0142dowany. Wiosn\u0105 zwraca uwag\u0119 bia\u0142o kwitn\u0105ca odmiana przylaszczki pospolitej. Wy\u017cej dno w\u0105wozu zw\u0119\u017ca si\u0119, s\u0105czy si\u0119 niewielki strumyk, a w drzewostanie zaczyna dominowa\u0107 buk. W runie na zboczach rosn\u0105 paprocie: narecznica samcza, wietlica samicza oraz orlica pospolita. W po\u0142owie d\u0142ugo\u015bci w\u0105wozu miedzy g\u0142azami p\u0142ynie wi\u0119cej wody. Na prawym zboczu id\u0105c w g\u00f3r\u0119 znajduje si\u0119 do\u015b\u0107 wydajne \u017ar\u00f3de\u0142ko stokowe. Woda wyp\u0142ywa ze szczelin mi\u0119dzy g\u0142azami, kt\u00f3re oplataj\u0105 okaza\u0142e korzenie ogromnego czteropiennego buka. Drzewo ze wzgl\u0119du na rozmiary i miejsce gdzie ro\u015bnie, bezwzgl\u0119dnie zas\u0142uguje by wpisa\u0107 go na list\u0119 pomnik\u00f3w przyrody. Za \u017ar\u00f3d\u0142em skr\u0119camy w lewo i strom\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 wychodzimy na kraw\u0119d\u017a w\u0105wozu. Ro\u015bnie tu parzyd\u0142o le\u015bne, okaza\u0142a bylina, sadzona cz\u0119sto w ogrodach impariach (jest to ro\u015blina rzadka). Stoj\u0105c na kraw\u0119dzi podziwiamy wielko\u015b\u0107 w\u0105wozu. Id\u0105c w g\u00f3r\u0119 przechodzimy przez p\u0142at wt\u00f3rnego lasu z sosn\u0105 pospolit\u0105 i brzoz\u0105 brodawkowat\u0105 w drzewostanie. Drzewa te wyros\u0142y jako pierwsze na dawnej polanie, obecnie w podro\u015bcie widzimy ju\u017c tylko graby, lipy, buki. \u015acie\u017cka wyprowadza nas na ul. Gajow\u0105, skr\u0119camy w prawo i dochodzimy do ul. Ba\u0142uckiego, dalej idziemy ni\u0105 do Pogorzyc.
\nPrzystanek 12- panorama okolicy z ul. Ba\u0142uckiego
\nStoimy na skraju ul. Ba\u0142uckiego i podziwiamy rozleg\u0142\u0105 panoram\u0119 okolicy. Patrz\u0105c na po\u0142udnie, na wprost- wzg\u00f3rze Bukowica i Dolina Wis\u0142y, po lewej stronie- wzg\u00f3rze Grodzisko Wielkie i Ma\u0142e, dalej w dole- wzg\u00f3rze i zamek Lipowiec; na zach\u00f3d- fragment \u017belatowej. W tle panorama Karpat, a przy dobrej pogodzie widoczna jest Babia G\u00f3ra, Tatry oraz Beskid \u015al\u0105ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dolina rzeki Chech\u0142o – G\u00f3ra \u017belazowa – Pogorzyce Cel dydaktyczny: Poznanie \u015brodowisk ro\u015blinnych na obszarach o r\u00f3\u017cnym stopniu antropopresji i zmienionych warunkach siedliskowych. Trasa wiedzie dolin\u0105 Chech\u0142a przez obszar zurbanizowany, siedliska potencjalnego \u0142\u0119gu i \u015bwie\u017cego boru sosnowego. Po opuszczeniu doliny ogl\u0105damy lasy gr\u0105dowe i lasy mieszane z dominacj\u0105 buka. Lewy brzeg rzeki to kraw\u0119d\u017a Grzbietu […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-193","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=193"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":235,"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/193\/revisions\/235"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/pogorzyce.chrzanow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}